NFT Nedir? Non-Fungible Tokenler ve Geleceği

NFT NEDIR 1200x628 1

NFT, değiştirilemez token olarak adlandırılır. Atandığı dijital varlık için kopyalanamaz dijital sahiplik sertifikası görevi görürler. Temelde, herkesin GitHub gibi platformlarda bulabileceği ve dijital bir öğenin güvenliğini sağlamak için kullanılan açık kaynak kodu parçalarını bir araya getiren bir akıllı anlaşmadır. Kod yazıldıktan sonra Ethereum gibi blok zincir üzerindeki bir tokene (en yaygın token ERC 721 olarak isimlendirilir) basılır veya kalıcı olarak yayınlanır.

NFT’nin bazı popüler türleri jpeg, gif, video ve tweetleri içerir. Ancak üreticinin benzersiz hale getirmek istediği makale veya etkinlik bileti gibi tüm dijital varlıklar NFT olabilir.

NFT satın alındıktan sonra NFT’yi satın alan kişi, istediği gibi bu varlığın dijital haklarını yeninden satabilir, dağıtabilir veya dijital varlığı lisanslayabilir. Blok zincir sektöründe ticaret bankası olarak faaliyet gösteren Gulf Pearl’ün kurucu ortağı Shidan Gouran’a göre tek boşluk ise programı yazan kişinin, varlık televizyon gibi bazı platformlarda gösterilemez gibi kullanım şekli açısından NFT kodunda sınırlamalar olacak şekilde kodu yazması olacaktır. NFT’yi oluşturan kişiler aynı zamanda gelecekte meydana gelecek yeninden satış işlemlerinden de telif hakkı elde etme şansına sahip olurlar.

İlk tweet söz konusu olduğunda tweet hala Twitter’da diğer kullanıcılara açık olsa da tweetin tek sahibi, dijital varlığa sahip olduğu için “övünme hakkına” sahip olur.

Twitter CEO’su Jack Dorsey’in ilk tweet’inin 2.9 milyon dolara Cryptoland’in ve Bridge Oracle’ın CEO’su Türk asıllı Sina Estavi tarafından satın alındı. Değiştirilemez Token (NFT) haline getirilen tweet, Valuables BY Cent sitesi üzerinde satışa çıktığı gün satıldı.


NFT dünyasında Türkiye’nin önemli isimlerini bir araya getirdiğimiz canlı yayında bize katılarak NFT ve geleceği hakkında daha fazla bilgi edinebilirsiniz. Youtube’da izlemek için tıklayın.

NFT’ler Değiştirilebilir Tokenlerden Hangi Açıdan Farklıdır?

Değiştirilebilir tokenler, Bitcoin (BTC) ve Ethereum (ETH) gibi kripto paralardan ve USD veya EUR gibi geleneksel paralardan meydana gelir. NFT’ler, diğer NFT’lerle birebir değeri olmayan benzersiz varlıklardır. Yani $1 $1’a eşit olurken bir NFT başka bir NFT’ye eşit olmaz.

NFT’nin değeri, ürünü satın almak isteyen kişilerin ürünü alma isteklerine göre değişir ve genellikle ETH gibi kripto paralarla ölçülür. Örneğin ilk tweet gibi bir öğe çok isteniyorsa değeri artar. Öğeler ne kadar az olursa o kadar özel olur ve değeri de artar.

İnsanlar Neden NFT Alıyor?

NFT’ler finansal yatırım, duygusal öğe, koleksiyon öğesi veya satın alan kişinin sanatçı veya marka gibi NFT’yi oluşturan kişiyle olan bağlılığı nedeniyle satın alınabilir. İnsanların beysbol kartı veya ayakkabı koleksiyonu yapmasına benzerdir.

Bazen bu istek marka yakınlığıyla ilişkilidir. Nike’ın sadık hayranları, piyasa sunulan birkaç bin Jordan ayakkabından birini satın almayı deneyebilir. Benzer şekilde Nike, Nike logosu giflerinden oluşan 25 NFT’yi sunmaya karar verirse, aynı sadık hayranlar bunlardan birini satın almayı deneyecektir.

Deutsch LA başkan yardımcısı ve kreatif teknoloji direktörü Chris Allick’e göre, “İnsanların bazı şeyleri online portföyde toplama istekleri var. Bu da aslında giyecekleri kıyafetlerle kendilerini yansıtmaya benzer bir şey.” “Nadir nesnelere sahip olma isteği gerçek.”

NFT’nin aynı zamanda topluluk yanı da var. Örneğin dijital sanat eserlerinin NFT’sini yaratan bazı sanatçılar, satın alan kişilere Discord chat platformu üzerinden özel bir kanala erişim izni verecek. Bu kanala sadece sanatçının NFT’sini satın alan kişiler erişecek ve özel bir kulüp oluşacak.

NFT’lerin Gerçekliğini Kim Doğruluyor?

NFT kodu, onu oluşturanın imzasına sahip. Bu da tokenin herhangi bir sunucu, tarayıcı veya platform üzerinden doğrulayarak merkeziyetsiz bir şekilde doğrulanmasına izin veriyor. Bu nedenle NFT’yi barındırma konusunda sorumlu olan bir varlık yok.

Örneğin; eğer konser bileti NFT olarak oluşturulduysa, bilet Biletix gibi bilet satma platformları aracılığıyla doğrulanmak zorunda değil. Herhangi bir blok zincir üzerinden doğrulanabilir.

NFT’nin inşa edildiği üç ana blok zincir var:

Ve NFT alım-satımı yapılabilecek üç ana pazar yeri var; bu üç pazar yeri de Ethereum üzerinde çalışıyor:

Pazar yerleri aslında kriptonun eBay’i gibi davranıyor. Burada insanlar NFT’yi oluşturan kişinin satma sürecine göre teklif verebileceği gibi, peşin ödeme yaparak da NFT satın alabiliyor. Sınırlı miktardaki NFT’ler genellikle açık arttırmaya çıkıyor ve daha sonra belirlenen fiyattan yeninden satılıyor. Doğrudan satın alma için mevcut olan miktara dair bir sınır yok.

Yayıncılar NFT’yi Nasıl Kullanıyor?

Ağırlıklı olarak kripto yayınları yapan, 4 milyon okuyucuya sahip teknoloji ve finans medya şirketi Decrypt, uygulamanın sadık kullanıcıları için ödül sistemine bağlı kendi fayda tokenini çıkarmak dahil olmak üzere kripto para alanında yaratıcı çalışmalar yapıyor. Ancak şirket, NFT’lerin lansmanını ve NFT yaratıcılarının sponsorluklu içeriklerini bölümler halinde yayınlayarak da kazanç elde ediyor.

Decrypt, işletmelerin blok zincir teknolojisini kullanarak büyümelerine yardımcı olan Treum şirketiyle çalışarak iki NFT kampanyası oluşturdu; Swether.io (tatil kazağı temalı koleksiyon ürünleri) ve EulerBeats.com (matematik formülleri kullanılarak oluşturulan sanat ve müzik eserleri). Decrypt, görüntülü reklam kampanyalarıyla okuyucularının NFT’lerin yayın tarihleri için bildirimlere abone olmalarını sağladı ve ilk katılanlara sınırlı envanterlere erişim sundu.

Örneğin sitenin risk yönetimi uzmanı ve yayıncısı Alanna Roazzi-Laforet’e göre Euler Beats her birinde değişken sayıda baskı olan (sanat baskılarına benzer) sadece 27 NFT’ye sahip ve sunulduktan sonra dakikalar içinde satıldı. Euler Beats NFT’si 20,9 ETC’ye yani neredeyse $40.000’a satıldı.

Reklam kampanyası ile sitesine trafik çeken Decrypt, satışlardan komisyon kazanmıyor veya NFT’nin yeniden satışlarından telif hakkı almıyor. Bu sadece reklam geliri olsa da, şirket bunu endüstrinin NFT’yi benimsemesi için devasa bir fırsat alanı olarak görüyor.

NFT dünyasına dahil olan tek taraf kripto yayıncıları değil. NFT’lerin kazanç elde etmemizi sağlayan önemli ve gerekli ticaret yöntemlerinden bir farkı yok. Her yayıncı kendi dünyalarından para kazanmaya, işletmelerini paraya döndürmeye ve yeni iş alanları eklemeye yardımcı olacak stratejileri hızlı bir şekilde bulmak zorunda.

Roazzi-Laforet, Decrypt Risk Yönetimi Uzmanı
bleacher report nba remix collection

Bleacher Report, hip-hop sanatçılarının NBA Remix kıyafet koleksiyonu tasarlama sürecinde spor yayıncısıyla iş birliği yapmasına benzer olarak dört farklı dijital basketbol gifi tasarımı için müzik sanatçıları Quavo, Lil Baby, 2 Chainz ve Jack Harlow ile iş birliği yaptı. Dijital basketbol NFT’leri Altın ve Gümüş olmak üzere iki edisyon olarak çıktı. Altın kategorisinde sadece 10 tane mevcutken Gümüş kategorisi ise sabit 0.4ETH ($736) fiyattan sunuldu. 

B/R Open Run NFT koleksiyonu olarak adlandırılan NFT’ler geçen hafta sonu OpenSea pazar yerine çıktı ve şirket temsilcisine göre bir haftadan daha kısa bir sürede 40 altın basketbol edisyonu açık arttırmada toplam $591.775’a satıldı. En yüksek fiyatlı NFT ise 2Chainz tarafından Altın edisyon basketbolu oldu ve 38 ETH’ye satıldı ($63.232).

cuneyt ozdemir tweet NFT

Türkiye’den şimdilik verebileceğim tek örnek ise Cüneyt Özdemir’in tweet’ini $10.000 dolara satması. 🙂 Güzel olan ise satıştan elde ettiği tutarı Darüşşafaka’ya bağışlayarak, takipçileriyle birlikte bağış kampanyası düzenlemesi oldu.

Bir başka gönülleri fetheden örnek ise belediyeceğilin fenomenliği üstlenen Datça Belediyesi. Sevgililer gününde yayınladıkları bir tweet’i satışa çıkararak gelirini 61 kız öğrencinin hesaplarına yatırdı. Bitexen.com da bir sosyal sorumluluk kampanyasının nasıl reklama dönüşebileceğinin örneğini, NFT’nin daha geniş bir kitleye uzanan bir pazar fırsatı olduğunu gösterdi.

Markalar NFT’yi Nasıl Kullanıyor?

Taco Bell, tacodan ilham alan beş GIF illüstrasyonundan oluşan NFTacoBell koleksiyonunu Rarible’da satışa sundu. Her GIF’in beş kopyası vardı ve toplam 25 NFT bulunuyordu. Allick’in Deutsch LA’deki ekibi, 30 dakikada satışı tamamlanan NFT koleksiyonunun oluşturulmasına yardımcı oldu.

Orijinal fiyat bir taco fiyatı olan $1 olarak belirlense de NFT’lerin yeninden satış fiyatı bazı parçalar için $3.600’ın üstüne çıktı. Her yeniden satışta Taco Bell %0,1 telif hakkı kazandı ve bu da Taco Bell Vakfına bağışlandı. İlk NFT alıcısı aynı zamanda Taco Bell’den bir yıl ücretsiz yeme ödülü aldı.

Markaların bu alana girmesi için hediye kartı gibi somut bileşenler gerekli değil. Süper fan olan ve bir şirket veya ürünle daha yakın hissetmek için para harcamak isteyen kişiler var. Markanızı değersiz görmeyin. İnsanların markanıza ulaşması için sunduğunuz şeylerin değersiz olduğunu düşünmeyin.

Chris Allick, Deutsch LA SVP – Teknoloji Direktörü

Marka örneklerini paylaşmaya devam edeceğim. Fakat Nike’ın 2019’da patentini aldığı ‘CryptoKicks’ isimli ayakkabısıyla, gerçek bir ürünle NFT ürününü birleştirerek deneyim oluşturacak olması, NFT’nin daha yolun çok başında bir teknoloji olduğunun göstergesi.

Kusurlar Neler?

1. Mevcut NFT Teknolojileri Sürdürülebilir Değil.

Mevcut kripto para ve NFT sistemi çevresel açıdan sürdürülebilir deği ve karbon ayak izi çok yüksek. Shidan Gouran’a göre bir kripto para işlemi 700.000 Visa ödeme işlemi kadar enerji tüketiyor.

Bunun nedeni kripto paraların ve blok zincirin Memo Akten’in “#CryptoArt’ın Makul Olmayan Ekolojik Maliyeti (Bölüm 1)” başlıklı Medium gönderisine göre daha güvenli olması için özellikle hesaplama açısından verimsiz olan Proof-of-Work (PoW) adı verilen bir algoritma üzerinde çalışması.

Gouran’a göre, “Karbon emisyonunu ortadan kaldırsak bile Visa’yı Bitcoin ile aynı sisteme taşıma durumunda bile gezegeni 1.5 derece daha fazla ısıtmaya devam edeceğiz. Sistemin oluşturduğu sıcaklık bile sürdürülebilir olmayacak.”

Tek NFT daha da kötü; çünkü oluşturma, satın alma, satma, yeninden satma ve depolama süreçleri enerji gerektiren birden fazla işlem ekliyor:

“Ortalama bir NFT’nin ayak izi yaklaşık 340 kWh, 211 KgCO2 seviyesinde. Tek bir NFT’nin ayak izi, AB’de yaşayan bir kişinin bir aylık toplam elektrik tüketiminden daha fazla ve 1000Km araç kullanma veya 2 saat uçma ile yaratılan emisyona karşılık geliyor.”

Memo Akten – 14 Aralık 2020 tarihli Medium yazısı.

2. NFT’lerin İki Önemli Güvenlik Riski Var.

  • Telif Hakkı: Bazıları kendileri oluşturmadıkları dijital varlıklar için NFT oluşturmaya çalışıyor.
  • Kalıcı saklama çözüm yok: Blok zincir şirketleri için pazarlama ve iletişim hizmetleri sunan Serotonin şirketinin kurucu ortağı Matthew Iles’e göre NFT satın alındıktan sonra içerik blok zincirde değil sunucuda saklanıyor. Bu da kalıcı olarak silinmesi riskini ortaya çıkarıyor.

Nelere Dikkat Etmelisiniz?

Facebook kendi blok zinciri olan Facebook Diem’i sunmaya hazırlanıyor. Gouran’a göre bu zincir mevcut en az enerji tüketen blok zincir olma potansiyeline sahip. Business Insider raporuna göre daha önce Libra olarak bilinen zincirle sosyal medya platformu gerekli blok zincir ve kripto para düzenlemelerini geçtiği için bu ay bile başlatılabilir.

NFT’ler Kalıcı Olacak Mı?

Kısacası, evet. Sosyal medyanın gücü, global tüketim çılgınlığı, ego tatmini, farklılık arayışı… Dünya geneline hakim doyumsuz yaşam tarzları devam ettiği sürece, NFT eserleri-ürünleri bizi tatmin etmeye, kişi ve markalarla duygusal bağlar kurdurmaya devam edecek.

Milyon dolarlık satışların gündemi ateşlemesi, inanılmaz bir NFT çılgınlığı yaratıyor. Yüksek değerlemeler sona erip, heyecanın yatışmasıyla; makul fiyatlamalarla birlikte takas edilebilir dijital eserlere sahip olma fikri toplum genelinde kabul görecektir. Bununla birlikte sürdürülebilirlik ve güvenirlilikle ilgili iki engelin de aşılması gerekiyor tabi

Tek endişem niteliksiz NFT’lerle yolunu bulmaya çalışanlar yüzünde oluşacak çöp yığını dataların çevreye etkilerinin neler olacağı.

Yorum bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir